Hai cái quạt và một cuốn sổ
Quán bún bò cô Ba nằm trong hẻm 47, quận Bình Thạnh, diện tích đúng bốn mét vuông, trang bị ba cái bàn nhựa và hai cái quạt — một cái quay, một cái trưng bày.
Cái quạt trưng bày đặt ở góc bàn sát thùng rác. Không ai hỏi tại sao nó ở đó. Không ai muốn ngồi gần thùng rác đủ lâu để hỏi.
Trừ một ông trung niên tóc muối tiêu, ngày nào cũng ngồi chỗ đó từ sáu giờ sáng, quạt tay bằng tờ báo Tuổi Trẻ, húp bún xì xụp. Không ai biết ông bao nhiêu sao.
Bởi vì đúng rồi — quán cô Ba có hệ thống sao.
Cuốn sổ bìa cứng màu hồng nằm cạnh rổ rau sống chính là cơ sở dữ liệu khách hàng đồ sộ nhất hẻm 47. Mỗi khách quen được ghi tên, đặc điểm nhận dạng, và số sao từ 1 tới 5.
Anh Khoa, nhân viên văn phòng hay tới buổi trưa: 4 sao. Lý do trừ 1 sao: "Lần nào cũng hỏi bún có cay không. Hỏi 247 lần rồi. Bún bò mà không cay thì gọi bún gì."
Chị Hương, giáo viên tiểu học: 5 sao. Ghi chú: "Ngồi xuống gọi ngay, ăn xong đứng dậy, chuyển khoản không cần nhắc. Kiếp trước chắc là thần tiên."
Thằng Đạt shipper: 2 sao. Ghi chú: "Gọi một tô 45 nghìn mà ngồi ba tiếng sạc điện thoại, xài hết cái quạt này qua cái quạt kia. Hỏi pass wifi ba lần vì lần nào cũng quên."
Quy tắc rất rõ ràng. Khách 5 sao được ngồi bàn gần quạt — cái quạt quay, không phải cái trưng bày. Khách 4 sao ngồi bàn giữa. Khách 3 sao ngồi bàn sát thùng rác nhưng vẫn được phục vụ bình thường. Dưới 3 sao: tự bưng.
Dưới 1 sao thì sao? Cô Ba nói cô chưa cho ai dưới 1 sao. Cô có đạo đức nghề nghiệp.
Vụ thằng vlogger
Rắc rối bắt đầu khi Tuấn — food vlogger 85 nghìn follower TikTok — nghe đồn quán cô Ba bún ngon mà chủ dữ, quyết tới quay content.
Tuấn vừa bước vô hẻm, cô Ba đã nhìn thấy cái gimbal. Cô gấp cuốn sổ hồng lại.
"Ngồi đâu chị?"
"Đợi."
Cô Ba lấy ra một tờ A4 gấp tư, đặt lên bàn.
"Điền cái này."
Tuấn nhìn xuống. Dòng đầu: Họ tên. Dòng hai: Số lần ăn bún bò trong đời (ước lượng). Dòng ba: Bao nhiêu follower (đừng nói dối, chị check được). Dòng bốn: Mục đích quay: (a) review thật (b) câu view (c) quay cho có vì hết content.
Tuấn tick mục (a).
Cô Ba liếc. "Ai cũng tick (a)."
"Thì em tick thiệt mà."
"Thằng trước em cũng tick (a). Quay xong đăng caption 'Quán bún thái độ tệ nhất Sài Gòn' rồi gắn link bán khoá học dạy nấu ăn. Trừ thẳng 3 sao."
Tuấn nuốt nước bọt. "Chị chấm điểm cả khách luôn á?"
"Em chấm điểm quán chị trên Google, chị chấm điểm em trong sổ chị. Công bằng."
Tuấn quay video mà không dám giơ gimbal cao quá đầu. Tô bún được phục vụ ở bàn giữa — vị trí 3 sao, dành cho khách chưa xác minh. Clip đăng lên được 200 nghìn view. Comment top 1: "Quán này chấm sao khách á? Cho tui 5 sao đi chị, tui ăn không kêu ca gì hết."
Cô Ba không reply. Cô Ba không xài TikTok.
Nhưng từ hôm đó, lượng khách tăng gấp ba. Không phải vì bún. Vì ai cũng tò mò mình được mấy sao.
Cuộc đàm phán thế kỷ
Ba tuần sau, một chiếc xe hơi đen bóng đậu ngoài hẻm. Ông Phát, CEO chuỗi "Bún Phố" 15 chi nhánh, bước xuống trong bộ vest xám, hai trợ lý bám theo.
"Tôi muốn franchise thương hiệu quán chị." Ông đặt lên bàn nhựa một bản proposal 22 trang.
Cô Ba không mở proposal. Cô mở cuốn sổ hồng.
"Ngồi xuống đi."
Ông Phát ngồi. Hai trợ lý đứng sau — không còn ghế.
"Gọi gì?"
"Cho tôi một tô đặc biệt."
Cô Ba ghi: Khách mới. Gọi đặc biệt mà không hỏi giá.
Ông Phát chuyển khoản 47 nghìn. Nội dung: "Thanh toán F&B theo hợp đồng khung số 2024/BF-HCM."
Cô Ba đọc notification. Nhíu mày.
Tô bún ra. Ông Phát ăn hai miếng rồi gọi điện thoại. Mười lăm phút, giọng sang sảng, bàn về "chiến lược mở rộng Q4" và "tối ưu unit economics bún bò." Cô Ba ngồi đối diện, ghi sổ. Không ai biết ghi gì.
Ăn xong, ông lau miệng bằng khăn giấy tự mang theo — loại ba lớp có hương lavender.
"Chị Ba, tôi nghiêm túc. Mở 5 chi nhánh, giữ nguyên công thức, chị chỉ cần cố vấn. Chia 30-70."
Cô Ba gấp sổ.
"Anh được 2 sao."
"...Gì?"
"Ngồi quán gọi điện ầm ĩ mười lăm phút — trừ 1 sao. Gọi bún mà hỏi 'có menu không' — trừ 1 sao. Chuyển khoản 47 nghìn ghi nội dung 'thanh toán F&B theo hợp đồng khung' — trừ thêm 1 sao cho chắc."
"Nhưng hệ thống chỉ có 5 sao—"
"2 sao không được bàn franchise. 4 sao trở lên mới bàn. Anh về ăn thêm hai tháng rồi quay lại."
Ông Phát đứng dậy, mặt đỏ tới gáy. Hai trợ lý lặng lẽ theo sau.
Ba ngày sau, ông quay lại. Một mình. Không vest. Gọi bún, ăn im, chuyển khoản 47 nghìn nội dung ghi đúng một chữ: "Bún."
Cô Ba nhìn notification. Khóe miệng giật nhẹ. Mở sổ, gạch số 2, ghi lại: 2.5.
Trang cuối cuốn sổ
Chín giờ tối, dọn bàn xong, cô Ba lật tới trang cuối cùng cuốn sổ hồng. Trang đó chỉ có một dòng.
Bảy — chồng. ★☆☆☆☆
Ghi chú bằng bút đỏ: "Mười bảy năm ăn bún không trả tiền. Ngồi từ 6 giờ sáng tới 11 giờ. Không phụ dọn, không phụ bưng, hỏi pass wifi mỗi ngày dù pass chưa đổi bao giờ. Trừ hết sao có thể trừ."
Dòng cuối, chữ nhỏ hơn, trong ngoặc đơn: (Nhưng ổng mà một bữa không tới, chắc tui đóng quán.)
Ngoài kia, chú Bảy — ông trung niên tóc muối tiêu — vẫn ngồi bàn sát thùng rác, tờ Tuổi Trẻ phe phẩy, húp tô thứ hai trong ngày. Miễn phí, như mọi ngày.
"Bún hôm nay mặn," chú Bảy nói.
"Biết rồi," cô Ba đáp, không quay lại. "Mai vẫn mặn."
Rồi cô lẳng lặng bật cái quạt thứ hai.